Türkiye’yi kripto başkenti yapma yasa önerisi

Var olan güncel yasa taslağı hem global şartları hem de güncel yatırımcı taleplerini karşılamaktan uzak ve piyasa bozucu niteliktedir. Türkiye’yi çağın gerekliliklerine uygun ve yabancı sermayeyi ülkemize çekecek bir hale getireceksek sektörü destekleyici bir kripto yasasına ihtiyacımız var.

1- Vergi

Var olan işlem vergisi talebi özellikle bot işlemleri, algoritmik trade veya yoğun işlem yapan bireysel işlem yapan kullanıcılar için dezavantaj yaratacaktır.

Vergi konusunda yerli yabancı borsa ayrımı yapmak hem kullanıcı nezdinde ciddi zorluk yaratmakta hem de defi ürünleri kullananlar, madencilik yapanlar, airdrop geliri elde edenler veya sadece soğuk cüzdanda saklayanlar için gelir beyannamesi yükü ve miktara göre %40’a kadar fahiş bir gelir vergisine sebep oluyor.

Transfer vergisinin ise tartışılması bile benzersiz bir abeslik içeriyor.

Kripto paralarda doğası gereği çok fazla fiyat oynaklığı olan, bir süre ciddi karda gözükenin kısa sürede ciddi zarara uğrayabildiği alan. Bu sebeple vergini işlemler sırasında değil, yerli borsalardan türk lirasına dönüşte bir kez alınması en doğru seçimdir.

Kar zarardan bağımsız olarak her türk lirası işlemlerinde %1 çekim stopajı otomatik olarak borsalar tarafında işlem sırasında kesilerek kullanıcıya aktarılırsa bütün karışıklıklar çözülür. Yatırımcı bunu kabul ederek piyasaya girer, nerede sakladığı nasıl işlem yaptığından bağımsız vergisini pozisyondan tamamen çıktığında öder

2- Verginin kullanımı

Vergi gelirlerinin belirli bir yüzdesinin stratejik Bitcoin rezervine aktarılması için ayrıca bir bütçe mekanizması kurulmalıdır. Elde edilen bu %1’in yarısı platform tarafından otomatik olarak günlük Bitcoin’e çevirilerek her ay devletin kontrolündeki “Bitcoin Stratejik Rezervi” cüzdanına gönderilmelidir. Abd başta olmak üzere pek çok ülkenin başladığı bu stratejik rezerv uygulamasından Türk devleti geri kalmamalıdır. Aynı zamanda suç gelirlerinden ele geçirilen kripto paralar, varsa mağdurların ödemeleri yapıldıktan sonra, kalanı Bitcoin’e çevirilerek bu rezerve aktarılmalıdır.

Hedef 210.000 btc sloganı ile Bitcoin arzının %1’i toplanana kadar bu şekilde rezerv oluşturulmaya devam edilmelidir. Gelecekte bu rezerv ile gerektiğinde devlet teminatlar, likidite yönetimi ve uluslararası ödemeler için güçlü bir stratejik avantaj sağlayacaktır.

3- kripto ile ödemeler

Şu an yasak olan kripto ödemeleri, ödeme yapıldığı anda tl’ye çevirip o rakamdan muhasebeleştiren lisanslı ödeme aracıları üzerinden yasal hale getirilmelidir. Burada da yine otomatik bir yüzde ile kripto vergisi alınarak vergi kaybı kolayca engellenecektir. Dubai’nin yurtdışından yatırım almasındaki en büyük avantaj gerektiğinde evlerin arabaların bile nakite dönmeden bu şekilde alınabilmesiydi. Şu anki yasak hali bir an önce iptal edilmelidir.

4- kripto suçları

Var olan yasada spk kurallarına tabi olduğu söylense de kriptoda çeşitli türde manipülasyonlar, piyasa dolandırıcılıkları hatta mali suçların yanında kripto paralar kullanılarak organize suç ve siber suçlar kapsamındaki yasadışı işler devam etmektedir. Kriptonun doğasına uygun şekilde suç türlerinin ve cezalarının net şekilde tanımlandığı özel bir yasal düzenlemeye ihtiyaç vardır.

5- market yapıcılar

Market yapıcı faaliyetleri şu an tamamen denetimsiz şekilde devam etmektedir. Her yerli platformun işlem çiftlerinde, kendileri dahil hangi market yapıcı kurum veya şahısların çalışmakta olduğunu, market maker cüzdan adreslerini aylık raporlamak zorunda olmalı. Bu alanda yatırımcı aleyhine bir risk oluşturacak durumları bildirme şartı getirilmeli aksi halde bundan maddi sorumlulukları olmalı.

6- borsalar

Yabancı borsalar arasında türkiyede ofis açma şartını sağlamamasına rağmen bir engel olmadan türklere hizmet vermeye devam etmesi yasada çelişki yaratıyor. Hiçbir yükümlülüğü yerine getirmeyen, yarın kapatıp gidebilecek borsalardan insanların parasını çekmesi için bir yasal caydırıcılık eksikliği var. Oralardan gelecek para transferlerine cezai yükümlülük koymak, erişim engelleri gibi çeşitli yollarla yatırımcıyı korumak gerekiyor.

Ülkemize her ay piyasaya göre 2-5 milyon$ aralığında para kaybı yaşatan referans sistemi yasağının kaldırılması gerekli.

Bir kişi veya şirket bir kripto para borsasının en fazla %20'sine sahip olabilmelidir. Böylece borsa yönetimleri mecburi bir dağıtık yapıya gidecektir. Borsanın patron sahibi paraları aldı kaçtı gitti, keyfi listelemeler gibi sorunlar ortadan kalkacaktır. Kripto varlık alım satım platformlarını patron şirketinden kurumsal düzene geçirmek için bu düzenleme gereklidir.

7- startup destekleri

Kripto ve blockchain üzerine yerli projeleri destekleyecek, tıpkı mobil uygulama desteğindeki gibi ülkeye sokulacak döviz miktarıyla doğru orantılı vergi indirimleri hem yerli girişiçleri arttıracak hem de global şirketlerin de talebini çekecektir. Singapur’daki kripto startup sandbox sistemleriyle teknoloji gelişimleri denenmeli ve denetlenmelidir.